Hai moita xente que, aínda a día de hoxe, non sabe que a primeira monarca de Galicia foi unha muller: Dona Urraca, a comezos do século XII. Pero malia a que o feito de que a coroa recaese nunha cabeza feminina fose algo case insólito naquela época, do que non se puido librar Dona Urraca foi de toda unha imaxinería popular que a sitúa no centro dunha serie de lendas que pagaríamos por saber se son certas.

O que parece que está máis que demostrado é que Dona Urraca e o bispo Xelmírez tiñan unha relación bastante… complicada, por chamalo dalgunha maneira. Dona Urraca tiña propiedades na nosa comarca e na contorna, como a Torre de Caldas, onde nacería o seu fillo Afonso VII, e por suposto o Castelo de Lobeira. Foi precisamente neste último espazo onde se mesturaron os intereses que tiñan tanto unha como o outro e que chegaron a tal extremo que a raíña, segundo se conta, tivo que tirar de  imaxinación para que o bispo non lle botara a man ás súas riquezas.

A lenda di que, nun período no que a raíña Dona Urraca e o Bispo Xelmírez estaban en guerra mentres ela estaba no Castelo de Lobeira, a monarca comprendeu que a balanza non se estaba a decantar cara ao seu lado. Por esta razón, Dona Urraca ordenou que todo o ouro que tiña no Castelo fose cargado en varias mulas e fose levado ata Caldas para que, así, o Bispo  Xelmírez non se puidese facer con el.

Cando o bispo conseguiu finalmente conquistar o castelo, ordenoulle á raíña que lle entregara a súa coroa. De non o facer, o Bispo Xelmírez ordenaría que lle sacaran os ollos. Malia ás ameazas, Dona Urraca non se intimidou e no canto de entregarlle a súa coroa, tirouna a unha mina moi profunda e mesmo lle dixo que, por moito que lle quitara os ollos, a raíña era ela e polo tanto non podía deixar que se fixera coa súa coroa. Ao Bispo Xelmírez non lle sentaron ben estas palabras e a súa vinganza foi brutal, irreversible e bastante persoal: ordenou derrubar o Castelo de Lobeira, un espazo no que el mesmo, tempo antes, fora prisioneiro da raíña.