En todo o folclore europeo existen multitude de seres e animais monstruosos cos que se asustaba os nenos para que obedecesen, nun instinto protector dos maiores cara aos meniños. Todos eles, por suposto, son imaxinarios. Eran historias que pasaban de xeración en xeración e que formaban parte da educación e da cultura popular.

Aqueles seres que a nosa cabeza constrúe, ás veces son figuras sen nome e, outras veces, son nomes sen figura. A memoria colectiva compón un imaxinario ao que vai dando xeito e nome, creando a idea de monstruosos seres que habitan na escuridade ou nas profundidades da terra, dos ríos ou do mar. A Coca e o Coco, as bichas, o unto, a urra, o lobishome e demais familia dun bestiario singular. Aparecen nas noites ou nos lugares afastados, como parte dunha estratexia social para modificar as condutas a través do medo que nos controla. E o máis curioso é que, moitas veces, non facía falta velos nin saber como eran. Abondaba con nomealos para que a imaxinación fixese o resto.

Nas mentes infantís, cada maxín é construído individualmente, pero a súa narrativa leva implícita a propia estrutura da sociedade que as xera. As figuras do imaxinario están imbricadas coa cultura propia, de tal xeito que forman parte da identidade de cada comunidade e territorio. Cada lugar tiña os seus medos, os seus personaxes e as súas historias, transmitidas ao longo dos anos  da memoria que hoxe corre o risco de desaparecer.

Pois si... En Vilanova tiñamos, entre outros, a «muller alta». E que che facía se che collía? Pois levábache... A historia non conta máis. E iso era o peor, porque levábache e non sabías que ía facer contigo!