Durante séculos, a chegada da primavera foi motivo de celebración na comarca de Arousa, especialmente en Vilagarcía. O “maio” ou “mallo” afunde as súas raíces en costumes precristiás ligadas aos antigos cultos á natureza, á fertilidade e ao ciclo de renovación que representa o mes de maio. Moito antes de que a Igrexa adaptase estas festas ao seu calendario, os pobos celebraban o renacer da vida con flores, cantos e pequenas ofrendas. Na tradición galega, o elemento central era un altar ambulante decorado con plantas e flores, que simbolizaba respecto pola natureza e esperanza dunha etapa de abundancia.

O maio tradicional consistía na construción dun pequeno altar vexetal que podía ser transportado por nenos. Participaban dous, tres ou catro rapaces de entre nove e doce anos, que levaban a estrutura polas rúas da vila. O altar elaborábase sobre un armazón de madeira ou canas e cubríase con fiúncho, margaridas, rosas, calas ou camelias, ademais de colares de flores e ovos baleiros. A característica principal era que debía ser portátil, pois tiña que percorrer rúas, prazas e casas, permitindo que todos os veciños puidesen participar da festa.

Os nenos levaban o maio de porta en porta ofrecendo cantar as coplas tradicionais. Estas cancións podían ser alegres, humorísticas ou satíricas, e falaban da chegada do bo tempo, da primavera ou de pequenos acontecementos da vida local. En ocasións incluían bromas sobre os veciños ou comentarios sobre a actualidade da vila. A cambio dos cantos, os habitantes ofrecían unha pequena esmola: diñeiro ou alimentos como castañas, cereixas, patacas ou froitas de tempada. Deste xeito creábase unha relación de intercambio e solidariedade que reforzaba os lazos da comunidade. O maio non era só unha expresión festiva, tamén tiña un significado simbólico profundo. Segundo a crenza popular, este altar absorbía os “meigallos”, é dicir, as malas enerxías ou desgrazas acumuladas ao longo do ano. Mentres os nenos cantaban diante de cada fogar, o maio recollía esas malas vibracións. Ao rematar a xornada, o altar era arroxado a un río ou regato próximo, e a auga levaba o mal recollido, purificando á xente e garantindo prosperidade.

Esta tradición mantívose viva grazas á transmisión oral entre xeracións. Porén, a Guerra Civil e os anos posteriores interromperon moitas celebracións. En Vilagarcía, a festa desapareceu durante case vinte anos. Na década de 1950 recuperouse grazas ao Recreo Liceo e ao alcalde Jacobo Rey Daviña, que organizaron un concurso público de maios. Os participantes recibían pequenos premios e unha rosca, doce que se converteu nun símbolo da festa. Co tempo, outras vilas como Pontevedra ou Redondela adoptaron a tradición, aínda que o costume de percorrer as casas foi substituído por concursos nas prazas ou colexios, onde os maios se expoñen de forma fixa.

Aínda así, o espírito da tradición continúa vivo. Cada primeiro de maio, Vilagarcía e outras localidades galegas enchéense de flores, música e cor, celebrando a primavera e mantendo viva unha das tradicións máis antigas da cultura galega.