Con todo, non se trata do único personaxe soado en España que acode ás casas dos máis pequenos en Noiteboa. En Cataluña teñen ao Tió de Nadal, mentres que en País Vasco reciben a visita do Olentzero.

Como destacada terra de meigas e trasnos, en Galicia non íamos ser menos neste sentido. Aquí temos un personaxe propio que nos visita nestas datas tan especiais: o Apalpador ou tamén chamado Pandigueiro. Trátase dunha figura lendaria que cada ano encárgase de comprobar que os nenos están ben alimentados e de levarlles agasallos polo Nadal.

Cada Noiteboa e na noite de Fin de Ano, este xigante carboeiro con aparencia de leñador descende das montañas máis profundas de Lugo (O Courel e O Cebreiro) para visitar os fogares galegos. A pesar da súa forte constitución e a súa abundante barba, o Apalpador non causa mala impresión aos máis pequenos, que son capaces de ver a súa afabilidade máis aló do seu aspecto físico descoidado.

Este carboeiro de profesión fuma en pipa, leva boina e viste unha chaqueta colorida con pantalóns cheos de remiendos. Tamén carga unha bolsa que leva repleta de castañas e agasallos para os máis pequenos.

Con moito sixilo, o Papá Noel galego entra nas casas para palpar a barriga dos nenos e comprobar que se alimentaron ben durante todo o ano. Como recompensa, o Apalpador deixa un puñadito de castañas e un agasallo, aínda que só sucede cando o neno portouse ben durante o ano.

Mentres os pequenos esperan a ansiada chegada do Apalpador, cantan e tararean cancións populares que foron pasando de xeración en xeración co obxectivo de indicar aos nenos que chegou o momento de ir para a cama:

Vai-te logo meu ninim/nininha,                                                                                                                                                                                    marcha agora pra caminha.                                                                                                                                                                                            Que vai vir o Apalpador
a palpar-che a barriguinha.                                                                                                                                                                                          ·············

Já chegou o dia grande,                                                                                                                                                                                                      dia do nosso Senhor.
Já chegou o dia grande,                                                                                                                                                                                                        E virá y ir o Apalpador.                                                                                                                                                                                                ·············

Manhã é dia de cachela,                                                                                                                                                                                                que haverá gram nevarada                                                                                                                                                                                                e há vir o Apalpador                                                                                                                                                                                                            c ́uma mega de bacalhau.                                                                                                                                                                                        ·············

Por aquela cemba,
já vem relumbrando
o senhor Apalpador
para dar-vos o aguinaldo.

Esta tradición ten a sua orixe no interior rural de Lugo, e leva anos manténdose na nosa cultura, aínda que precisa- mente é nestes últimos anos cando volveu a gañar popula- ridade. Coa irrupción de novas figuras froito da globaliza- ción, como é o caso de Papá Noel, a figura do Apalpador pasou a un segundo plano.

Non obstante, cada vez son máis as institucións públicas e familias galegas que tentan recuperar unha tradición lendaria en Galicia. Cada ano vemos numerosas as obras de teatro de monicreques, documentais ou charlas que difunden a figura do Apalpador. Mesmo lle deron un valor engadido ao convertelo nunha peza fundamental na trans- misión de valores como o respecto pola natureza e coidado do medioambiente.

Autora do debuxo: Sara Palomino (10 anos)